قندهار؛ پایتخت غیررسمی طالبان و کانون قدرت ملا هبت‌الله آخندزاده

در دوران نخست حاکمیت طالبان، بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، ملا عمر، بنیان‌گذار این گروه، نیز قندهار را مرکز اصلی فرماندهی خود انتخاب کرده بود

شهر قندهار در جنوب افغانستان در عمل به مرکز اصلی تصمیم‌ گیری رژیم طالبان و پایتخت غیررسمی این گروه بدل شده و نقش کابل به‌‌عنوان پایتخت رسمی افغانستان را به چالش کشیده است. 

ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، با تمرکز بر این شهر، ساختار قدرت را از چارچوب رسمی حکمرانی در کابل به یک محور غیررسمی در قندهار منتقل کرده است. با اینکه کابل عنوان پایتخت را حفظ کرده، اما در واقع قندهار مرکز واقعی صدور تصمیم‌های کلان سیاسی، امنیتی و حتی اقتصادی است. 

در این میان، تفاوت جایگاه کابل و قندهار بیش‌ازپیش برجسته شده است. کابل اکنون بیشتر به یک مرکز اجرایی تقلیل یافته است، شهری که تصمیم‌ها در آنجا اجرا می‌شوند، نه آنکه اتخاذ شوند. در مقابل، قندهار محل تمرکز قدرت است، جایی که مقام‌های ارشد طالبان برای ارائه گزارش و دریافت دستور ناچارند به آنجا سفر کنند.  

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

رهبر طالبان بیشتر وقت خود را در قندهار و در فضایی به‌‌شدت کنترل‌شده سپری می‌کند. حلقه‌ای محدود از افراد مورد اعتماد امنیت او را تامین می‌کنند و دسترسی به او بسیار محدود است. تنها شمار اندکی از مقام‌های ارشد طالبان اجازه دیدار حضوری با او را دارند و جریان اطلاعات نیز کاملا کنترل‌ و مدیریت می‌شود. این وضعیت، قندهار را به مرکز بسته قدرت بدل کرده است، جایی که تصمیم‌ها در حلقه‌ای کوچک گرفته می‌شود و سپس به ساختار رسمی در کابل انتقال می‌یابد. 

در کنار این تمرکز سیاسی، سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی نیز به سمت قندهار سوق داده شده است. وزارت فواید عامه طالبان ۲۳ فروردین اعلام کرد که کار ساخت یک ترمینال و توقفگاه خودروها در فرودگاه بین‌المللی قندهار با هزینه بیش از ۸۰۰ میلیون افغانی آغاز شده است. بر اساس این اطلاعیه، این ترمینال ظرفیت روزانه سه هزار مسافر را خواهد داشت و در سه مرحله طی دو سال و نیم ساخته می‌شود. اختصاص چنین بودجه‌ای به قندهار، در حالی که بسیاری از استان‌های افغانستان با کمبود شدید زیرساخت‌های اولیه مواجه‌اند، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا این روند نوعی «توسعه هدفمند سیاسی» در محل اقامت رهبر طالبان است یا بخشی از یک برنامه کلان برای تغییر جغرافیای قدرت در افغانستان. 

این پروژه‌ها همچنین با هدف افزایش ترافیک هوایی قندهار دنبال می‌شود تا بخشی از پروازهای خارجی به‌‌جای کابل از این شهر انجام شود. چنین تغییری، در صورت تحقق، می‌تواند جایگاه کابل را در تعاملات خارجی تضعیف و قندهار را به دروازه جدید ارتباطی طالبان با جهان بدل کند. 

تحولات در قندهار تنها به سطح سیاسی و اقتصادی محدود نیست، بلکه بافت اجتماعی این شهر را نیز دستخوش تغییر کرده است. افزایش شمار خودروهای گران‌‌قیمت، از جمله لندکروز، و گسترش ساختمان‌های مجلل در بخش‌هایی از شهر، در کنار گسترش فقر عمومی، نشانه‌های شکل‌گیری شکاف‌های اجتماعی تازه است. بخشی از این دارایی‌ها به مقام‌های طالبان و بستگان آنان تعلق دارد، مسئله‌ای که به‌تدریج چهره‌ای متفاوت از این شهر در قیاس با گذشته ترسیم می‌کند. 

در بعد امنیتی، منابع مردمی در قندهار به ایندیپندنت فارسی می‌گویند که تمامی نقاط این شهر تحت تدابیر شدید نیروهای امنیتی طالبان، به‌‌ویژه استخبارات (اطلاعات) قرار دارد. 

این تمرکز قدرت در قندهار پیشینه تاریخی نیز دارد. در دوران نخست حاکمیت طالبان، بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، ملا عمر، بنیان‌گذار طالبان، این شهر را مرکز اصلی فرماندهی خود انتخاب کرده بود. شباهت امروز با آن دوره در تمرکز قدرت در قندهار قابل مشاهده است. 

در نهایت، قندهار دیگر تنها یک شهر نیست، بلکه نماد ساختار قدرت طالبان است، شهری که در آن نه‌‌تنها تصمیم‌های کلان گرفته می‌شود، که مسیر آینده سیاسی این گروه نیز تا حد زیادی در آنجا تعیین می‌شود. 

بیشتر از جهان